Hjem Dálá servodagas

718-9 nieida ja dihtordavvi-2

Makkár sadji lea máidnasiin ja máinnasteamis dálá servodagas?

Servodatdilli lea rievdan sakka maŋimuš 30´ jagis. Dološ vuođđoealáhusat leat rievdan. Eanadoallu dál ii leat seamma go eanadoallu 40 jagi dassá. Ođđa ealáhusat leat boahtán. Eanaš váhnemiin lea bargu olggobealde ruovttu. Dohko lea hárve vejolaš váldit mánáid fárrui.

OÐÐA BAJÁSGEASSINÁSAHUSAT JA -VUOGIT

Ruhtaekonomiija, ođđa ealáhusaid ja eallinvuogi dihtii lea dárbu ollu dieđuide ja máhtuide maid ruovttut eai nagat addit. Mánáid oahpaheapmi ja bajásgeassin lea danne buorre muddui sirdojuvvon eret ruovttuin ja bajásgeassinvuogit leat nuppástuvvan.

Skuvllain ja mánáidgárddiin leat seammaahkásaš mánát čohkkejuvvon ovtta sadjái. Sii golahit stuorra oasi iežaset árgabeaivvis dáin ásahusain. Ovdal han lei dábálaš ahte sihke unnibut ja stuorábut stohke ja maiddái barge ovttas.

Skuvlla oahpaheami ja bajásgeassima vuođđu lea verbálalaš oahpaheapmi ja njuolggostivren. Mánát besset hárve ieža geahččaladdat ja geahččaladdama bokte oahppat. Dan sadjái sidjiide čilgejuvvo buot, dávjá sihke ruovttus ja skuvllas. Mánáin lea vuoigatvuohta diehtit, daddjo. Boktá go dákkár vuohki mánáid sáhkkiivuođa ja hutkáivuođa?

Gullo maid dávjá ahte mánáid ii galgga balddáhallat rávggaiguin ja stáluiguin. Sii sáhttet šaddat hui árggit ja dorvvuheamit.

OÐÐA ÁSSANGUOVLLUT

Dán áiggi lea dábálaš ahte nuorra olbmot ásset čoahkkebáikkiide gos leat bargosajit, skuvllat ja astoáigefálaldagat. Nu sin mánát gártet dávjá orrut gili ássanguovlluin guhkkin eret iežaset áhkuin ja ádjáin geat leat báhcán njárggaide ja doaresbeali gilážiidda. Dán láhkái oktavuohta buolvvaid gaskkas hedjona. Geat dál astet ja máhttet máinnastit mánáide ja mánáiguin?  

Ovdal rávesolbmot sáhtte buorre muddui stivret birrasa, ja mánát eai dárbbašan oruskeahttá gullat gildosiid ja gohččumiid. Dál ii leat šat vejolaš stivret birrasa čoahkkebáikkiin. Doppe orrot ollu amas olbmot geat eai dovdda ovddasvástádusa earáid mánáin, rávesolbmot leat bargguin olggobealde ruovttu, ja johtolat ja teknihkka lea mielddisbuktán váralašvuođaid mat ovdal eai gávdnon. Danne mánát fertejit stivrejuvvot njuolga. Bajásgeassin ovdagovaid ja máidnasiid bokte lea jávkamin.

OÐÐA ÁIGEGOLUT

Ovdal máinnasteapmi lei maiddái suohtastallan masa sihke rávesolbmot ja mánát serve. Máidnasat ja muitalusat eai jávkan vaikko ilbme girjin, ja čállon sátni dagai saji maiddái sámi máilbmái. TV, Interneahtta, video ja spealut leat sakka stuorát uhkádussan. Olbmuin šaddá maid unnit ahte unnit áigi ja beroštupmi máinnastit ja fievrridit dán dehálaš árbbi viidáseappot ođđa buolvvaide. Dasa lassin ođđa áigegoluid sisdoallu hárve speadjalastá sámi kultuvrra, muhto váldá baicce vuođu amas máilmmis.